درسهای ۶ ساله اجرای برجام برای ایران

یک سخنگوی وزارت خارجه آمریکا روز جمعه به وقت محلی در گفت وگو با برخی خبرنگاران رسانه های بین المللی، مذاکرات وین در ماه ژانویه را فشرده ترین دور مذاکرات برای بازگشت مشترک متقابل به اجرای کامل برجام توصیف و تصریح کرد همه می دانند به مرحله نهایی نزدیک می شویم که به تصمیمات سیاسی نیاز داریم.

جو بایدن در زمان رقابتهای انتخاباتی ریاست جمهوری آمریکا بازگشت این کشور به توافق هستهای را جزو اولویتهای خود اعلام کرده بود و دولت او نیز این هدف را دنبال کرد اما از یک سال پیش که او به قدرت رسید پیشرفت کمی در این زمینه حاصل شده است.

هدف از این معافیتها، ترغیب ایران به بازگشت به توافق هستهای سال ۲۰۱۵ است که از زمان خروج دولت قبلی آمریکا و اعمال مجدد تحریمها، آن را نقض کرده است. او در یادداشتی نوشت: «مدتهاست دیگر اخبار رسمی را جدی پیگیری نمیکنم، اما دیشب تصویر دو توییت از چهرههای رسمی و رسانهای دولت سیزدهم، توسط یکی از وزرای سابق، برایم ارسال شد که محتوای آن این بود که رئیسجمهور از دستاوردهای فضایی بازدید کرد، این دستاوردها امیدوارکننده بود و دولت سیزدهم هم با تشکیل شورای عالی فضایی به تعطیلی 10ساله برنامه فضایی خاتمه خواهد داد».

مقامات ایرانی شروع به محدود کردن پناهندگان در اخذ اقامت و کار کردند و چون پناهندگان هیچ قدرت و پشتبانی از طرف دولت افغانستان نداشتند، مجبور شدند در برابر خواستههای رژیم ایران سر تعظیم فرود آورند. دولت «جو بایدن» پیش از این دیدار به صراحت اعلام کرده بود با توجه به هدف مأموریت ائتلاف برای ریشهکن کردن داعش، بحث تکمیل مأموریت امریکا درست نیست.

نگرانی بخشی از اصلاحطلبان و اعتدالیون در این ماههای اخیر، این نکته بوده است که شاید برخی دچار ذوقزدگی شوند و بار دیگر برخی قضایا را که پیش از این در عرصه سیاسی شاهد بودهایم تکرار کنند و از حد مطالبات، ارزیابی درستی نداشته باشند. حضور شبه نظامیان مورد حمایت ایران در سوریه همچنان مانع بزرگی بر سر راه هرگونه حل و فصل سیاسی است، بهویژه رقابتهای میان این شبه نظامیان مخصوصا حزبالله لبنان و «لواء فاطمیون» (تیپ فاطمیون) افغانستانی برای اثبات نفوذ خود در سوریه است.

۴ اعلام کرد همه میدانند به مرحله نهایی مذاکرات نزدیک میشویم که به تصمیمات سیاسی نیاز داریم. به گزارش «میدل ایست این 24»، در این دیدار که چهارمین مذاکرات راهبردی بغداد و واشنگتن به شمار میرفت طرفین با صدور بیانیهای مشترک گرچه اتمام مشارکت رزمی نظامیان امریکایی در عراق را پایان سال 2021 اعلام کردند اما این توافق با آنچه «بایدن» در افغانستان به اجرا درآورد تفاوتی بزرگ داشت.

ایران با تولید 4 میلیون بشکه نفت به طور متوسط در روز طی سالهای اخیر دومین تولیدکننده بزرگ نفت OPEC به شمار میرود. همین طور اگر طالبان مهاجران و پناهندگان افغان را قبول نکند. ده ها ملیون پناهنده در سرتاسر جهان پراکنده می شوند و امکان برگشت به کشورشان را هم ندارند و همه کشورها مجبور به تعامل با طالبان هستند.

«بایدن» پس از این دیدار در جمع خبرنگاران گفت: «نقش ما در عراق آموزش، همراهی و مشاوره به نیروهای این کشور برای مبارزه با داعش خواهد بود اما پس از پایان سالجاری، دیگر در هیچ مأموریت جنگی حاضر نمیشویم. در این نشست همچنین برخی از نمایندگان کرد پارلمان عراق در جلسه شرکت نکرده بودند.

«مصطفی الکاظمی» که در طول دوران نخستوزیریاش، علاوه بر افزایش حملات علیه نیروهای امریکایی، بهخاطر آتشسوزیهای مرگبار بیمارستانها، شیوع بالای کرونا و رکود اقتصادی در عراق سیبل انتقادات فراوان است، در این نشست علاوه بر گرفتن امضای پایان جنگ امریکا در عراق از «بایدن»، قول ارسال زودهنگام 500 هزار دوز واکسن فایزر تا دو هفته آینده و همچنین تزریق بودجه 5.2 میلیون دلاری برای کمک به پروژههای نظارتی و اطلاعاتی انتخاباتی را به نام خود ثبت کرده است.

نشانههای ناکارآمدی این روند خود را نشان میدهد و اگر ترامپ و این گروه ملیگرایان نتوانند بر جهانگرایان غلبه پیدا کنند و آمریکا اصلاحی در تغییر شیوه امپراتوری خود ندهد، چه بسا به سرنوشت امپراتوریهایی مانند بریتانیا، عثمانی و شوروی سابق دچار شود. اما این تغییر ماهیت مأموریت نظامیان امریکایی و ابقا در عراق برای امریکا که همزمان با این کشور، در سوریه نیز علیه داعش مبارزه میکند، حائز اهمیت بسیاری است.

حملات هوایی ائتلاف عربستان تاکنون غیرنظامیان فراوانی را قربانی کرده و این کشور و همپیمانانش مقصر بحران انسانی شدید فعلی در یمن هستند. این توضیحات برای دلیل شکست مأموریت ائتلاف غربی در افغانستان موضوع جدیدی نیست.

در انتخابات آتی عراق در صورت حضور الکاظمی و تداوم تعهدات، حمایت اطلاعاتی خود را نیز ادامه خواهیم داد.» «الکاظمی» نخستوزیر عراق نیز با ابراز خرسندی از تداوم همکاریهای دو کشور گفت: «این روابط میتواند مزایای بسیاری در حوزههای بهداشت، فرهنگ و دیگر جنبهها داشته باشد.» در همین حال شبکههای خبری «العربیه» و «الحدث» اعلام کردهاند که این توافق ناقض فعالیت نیروی هوایی امریکا در عراق نخواهد بود چون در بیانیه مشترک رئیس جمهوری امریکا و نخستوزیری عراق به خروج نیروهای هوایی ائتلاف ضد داعش اشارهای نشده است.

در شرایطی که هدف دو کشور در بیانیه مشترک علاوه بر مأموریتهای آموزشی و امنیتی، بر گسترش سرمایهگذاری شرکتهای امریکایی و ایجاد ثبات اقتصادی و فرصتهای شغلی برای عراق قرار گرفته بود، توافق «الکاظمی» با استقبال شدید مقامات ارشد عراق و گروههای مقاومت روبهرو شد. بنا بر اعلام رسانههای عراقی در این بیانیه طرفین بر لزوم همکاریهای استراتژیک تأکید کردند و امریکا ضمن تعهد بر حفظ حاکمیت ارضی و احترام به قوانین عراق اعلام کرد همچنان به پشتیبانی نیروهای امنیتی ادامه خواهد داد و از برگزاری انتخاباتی آزاد و عادلانه در این کشور حمایت میکند.

این چه جور نظامی هست که مردمشون اونجا هستند بعد خودشون پناهنده شدند؟ موضوعاتی که به باور کارشناسان میتواند در کنار زمان دقیق اتمام مأموریت نظامی امریکا، رزومه نخستوزیر پرانتقاد عراق را درخشان کند تا شانس او برای حفظ جایگاهش افزایش یابد. دولت بایدن روز جمعه چهار فوریه برخی از معافیتهای تحریمی ایران را که در زمان ترامپ لغو شده بود، بازگرداند.

ایران خواهان بازگرداندن تمامی معافیتهای تحریمی است که در توافق سال ۲۰۱۵ به آن وعده داده شده بود تا به پایبندی خود به برجام بازگردد. این مسئله که چرا ایران خواستار تضمین درباره ماندن آمریکا در برجام است تا حد زیادی روشن است. به نظر میرسد این اقدام نیمنگاهی به مذاکرات احیای برجام در وین داشته باشد. این اقدامات تحت چارچوب و قوانین بانک مرکزی ایران خواهد بود و کمترین سود و تسهیلات را برای ما خواهد داشت.